Αναγνώστες

Γιατὶ τὸ ξέρω· πιὸ βαθιὰ κι ἀπ᾿ τὸν πηχτὸν ἀστρόφως, κρυμμένος σὰν ἀετός, μὲ περιμένει, ἐκεῖ ποὺ πιὰ ὁ θεῖος ἀρχίζει ζόφος, ὁ πρῶτος μου ἑαυτός... ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ

Τετάρτη, 22 Μαρτίου 2017

ΕΙΣ ΤΑ ΠΕΡΙΧΩΡΑ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΛΟΔΑΜΟΥ ΜΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΤΑ


Σαστίσαμε εις την νοτιοανατολικήν απόληξι
της ευρωπαϊκής ηπείρου, όταν μάθαμε τα νέα καμώματα
του δεινού εκείνου Γερουνίου Δάισελβλουμ,
ευρωγρουπίου Ηρακλέους και ευπαιδεύτου εργατικού,
που, καθώς διαβάζω,
ήβγε σε ΜΜΕ Αλαμανών τε και Τεδέσκων
και –επί λέξει–
τες χώρες του Νότου κατηγόρησε
ότι εξόδεψαν τα χρήματά τους
σε γυναίκες και ποτά
και έρχονται και ζητούν εκ των υστέρων
από τας χώρας του Βορρά
βοήθεια.
Όχι δεν θέλει να μας πει ο υπέροχος αυτός άνθρωπος
και συνάμα αισθητής
ότι οι χώρες του Νότου πάνε με γυναίκες
ούτε ότι μεθοκοπούν και μπεκρουλιάζουνε, όχι!
Ας μην είμεθα επί τέλους
εδώ κάτου
τόσον κολλημένοι ωσάν τα στρείδια
στο γράμμα το στενό του ρήματος.
Άλλο υπονοούσε ο άνθρωπος – κάτι μετρίως κρυπτικόν! Ότι
οι νότιοι άντρες είναι ακόλαστοι στην κλινοπάλη
και εμμανείς οινόφλυγες, και ότι
του Νότου αι γυναίκες τυγχάνουν εγκρατείς, οικονόμες,
το παράπαν νηφάλιες: νοικοκυροκόριτσα τουτέστιν!
Και ότι βεβαίως
το ακριβώς αντίθετον συμβαίνει εις τον Βορράν: εκεί ζουν
άνδρες χαλκέντεροι στην ηθική, που όχι μόνο δεν μεθάνε,
αλλά και ποτέ τα χείλη τους δεν έβρεξε αλκοόλ,
ενώ οι βόρειες κυρίες γίνονται, με το συμπάθιο κιόλας, τσούλες
(εκτός της κοινώς καλουμένης αιδοιοπροθήκης και)
όποτε κατηφορίζουνε στον Νότο
και πίνουν μια μπυρίτσα, ένα ουζάκι –
έστω και αν αυτός ο Νότος είναι
ένα χιλιόμετρο πιο κάτω από το Μάαστριχτ.
Τον πόνο του ήθελε να πει ο άνθρωπος – τον είπε.
Το ουσιώδες είναι που έσκασε εν Αμστελοδάμω…
Από την υπό διαμόρφωση ποιητική συλλογή μου με τίτλο «Πάει σύννεφο».

Κυριακή, 19 Μαρτίου 2017




[ λιμναίον ]
ήταν τότε που
περπατήσαμε
στη λιμνοθάλασσα
τότε σου είπα
πόσο άκαρδη ήμουν
με κομματιασμένη
καρδιά ζω
σου είπα
κουρελάκια ξεφτισμένα
η καρδιά μου
σαν αυτά
που κρέμονται
απ’ τα μοναχά κλαδιά
στη λάσπη
κι αν θες ν’ αγαπήσεις
γυναίκα
αγάπησε το αιδοίο της
μόνο εκείνο
ξέρει
να ελεημονεί
γ.φ.

Τετάρτη, 15 Μαρτίου 2017

“Ακόμα και σε άκρως «ποιητικές» εποχές, οι γνήσιοι ποιητές ήταν απόκληροι”


Συνέντευξη στην Ελένη Γκίκα //


Με φιλοδοξία του να ενώσει τον Σολωμό με τον Καβάφη, ξεκίνησε να γράφει ποίηση, βραβεύτηκε και ξαναβραβεύτηκε, αγαπήθηκε σαν ποιητής. Με ό,τι κι αν καταπιάστηκε ο Στρατής Πασχάλης, θέατρο, μεταφράσεις, παιδικό, παιδική ποίηση, σεμινάρια ποίησης τώρα στον Ιανό, ένα παραμένει ωστόσο: Ποιητής.
Η Ποίηση είναι πάντοτε το ζητούμενο, πέρα από μόδες, φωνές, εποχές γιατί «Η ποίηση έχει και δεν έχει σχέση με τις εποχές. Ακόμα και σε άκρως «ποιητικές» εποχές, οι γνήσιοι ποιητές ήταν απόκληροι. Γι’ αυτό κι εμένα δεν με ενδιαφέρει καθόλου η σημερινή υποχώρηση του ενδιαφέροντος για την ποίηση. Έχει  συμβεί το ίδιο και στο παρελθόν. Πάντα όμως θα υπάρχουν κάποιοι πρόθυμοι να συναντηθούν μαζί της, ακόμα και σήμερα που η τεχνολογική σκληρότητα σκοτώνει κάθε ευαισθησία, κάθε απόχρωση. Δεν πειράζει. Ο Πλωτίνος έγραφε τις αγγελικές Εννεάδες ενώ γύρω οργίαζε η Ρωμαϊκή παρακμή….»


-Κύριε Πασχάλη, πότε πρωτογράψατε ποίηση; Πρώτο σας βιβλίο η “Ανακτορία” το 1977, σας απασχολούσαν τα ίδια θέματα πάντα, από τότε έως αυτήν εδώ την εποχή;
Ξεκίνησα να γράφω το 1973, μετά από μια τυχαία ανάγνωση στίχων του Σολωμού. Δεν συμβιβάστηκα ποτέ με την ιδέα μιας ποίησης που εκφράζει «βιώματα». Τα βιώματα τα είδα πάντα σαν ενεργειακό υλικό. Σαν καύσιμο, όχι σαν επίκεντρο. Εκείνο που με τράβηξε ήταν η δυνατότητα να φτιάξω μικρά κείμενα από στίχους που δημιουργούν έναν μαγικό «αντικειμενικό» κόσμο πάνω στη σελίδα, και που αυτός ο κόσμος αιφνιδιάζει τον αναγνώστη και τον παρασύρει σε άγνωστες περιοχές, περιοχές της εικόνας και της ονειρικής γλώσσας. Η δική μου ποίηση πάντως δεν είναι μονολιθική. Πρέπει να διαβάσει κανείς όλα μου τα βιβλία για να με καταλάβει, γιατί χαρακτηριστικό μου είναι η αλλαγή. Όσο κι αν τα βασικά γνωρίσματα παραμένουν ίδια, κάθε φορά νιώθω την ανάγκη να πειραματίζομαι με διαφορετικά υλικά. Φιλοδοξία μου όταν άρχισα να γράφω ήταν να ενώσω τον Σολωμό με τον Καβάφη, τις δύο εκ διαμέτρου αντίθετες Σχολές της ελληνικής ποίησης, σε ένα μείγμα. Δεν ξέρω αν το πέτυχα, πάντως νιώθω κάποιες φορές πως ακόμα αυτό προσπαθώ.
          Επίσης, πίστευα πάντα και πιστεύω πως ο ποιητής που εκφράζει μια εποχή μπορεί να μην είναι αυτός που την εκφράζει υπηρετώντας τη θεματική της. Οι καταραμένοι ποιητές στη Γαλλία του 19ου αιώνα ήταν μια περιθωριακή μειονότητα. Ποιος περίμενε πως θα εκφράσουν τόσες γενιές από τότε μέχρι σήμερα. Στην εποχή τους δέσποζαν εντελώς άλλοι ποιητές συγχρονισμένοι με το γούστο της μόδας… Επειδή με ρωτάτε για το σήμερα θα έλεγα πως πράγματι ο κόσμος έχει αλλάξει δραματικά, όμως το αίτημα σήμερα νιώθω πως είναι να ειπωθούν όλα σαν να μην ειπώθηκαν ποτέ. Το αντίθετο απ’ αυτό που ίσως θα υποστήριζε η σημερινή διακειμενική αντίληψη της λογοτεχνίας. Όλες αυτές οι σκέψεις με απασχολούν σ’ ένα βιβλίο που πρόκειται να εκδοθεί σε λίγο καιρό με τίτλο «Ποίηση σε μικρόψυχους καιρούς» από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης.

-Στο μεταξύ, «Ανασκαφή», «Βυσσινιές στο σκοτάδι», «Άνθη του νερού», η μεγάλη ποιητική σύνθεση «Μιχαήλ», «Κωμωδία», «Κοιτάζοντας δάση», «Εποχή παραδείσου» (βραβείο ποίησης περιοδικού «Διαβάζω» 2009), η συγκεντρωτική έκδοση «Στίχοι ενός άλλου: ποιήματα 1977-2002», τι έχει αλλάξει από την πρώτη ως την τελευταία ποιητική συλλογή όσον αφορά τη φόρμα, την αναζήτηση ή την συλλογιστική;
Όπως σας είπα, κάθε φορά το ερέθισμα, ο κόσμος, τα υλικά, η εμπειρία είναι διαφορετικά, αλλά πάντα η ουσία μου είναι ίδια. Λόγου χάρη, στην ποίησή μου υπάρχει και η φύση και η πόλη, και η διάνοια και ο λυρισμός, και η μυστικοπάθεια και η λογική διαφάνεια… Αυτό βέβαια δεν το έκανα εσκεμμένα. Έτσι προκύπτει. Καμιά φορά αισθάνομαι πως ενώ έχω ακόμα και «κατηγορηθεί» ότι γράφω σα να μην άλλαξε τίποτα στον σύγχρονο κόσμο, με την ίδια «γαλήνη» που έγραφε κι ένας  λυρικός άλλης εποχής, ωστόσο η ποίησή μου παρουσιάζει έναν διαρκή και ανήσυχο πειραματισμό. Αφού κάθε συλλογή είναι κάπως σχιζοφρενικά διαφορετική από την προηγούμενη. Ένα μπορώ να πω με σιγουριά : Δεν μου αρέσουν οι μόδες. Ίσως γι’ αυτό ψάχνω την αυθεντικότητα ακόμα και μέσα στην αυτό-αμφισβήτηση και την ανατροπή κάθε δικής μου βεβαιότητας, παραμένοντας ωστόσο κλασικός και ευθύς. Ακόμα κι όταν γίνομαι σιβυλλικός. Αυτό νομίζω είναι μία ελληνική αρετή που την επιδιώκω.
         
-Έχει γραφτεί «Η έκφρασή του χαρακτηρίζεται από μουσικότητα, έντονη μεταφυσική ανησυχία, μυστικιστική υποβολή αλλά και από αμεσότητα και εμμονή στο γνήσιο και το συγκεκριμένο», η ποίηση, η δημιουργία είναι ο προσωπικός μας γρίφος και η προσωπική μας εμμονή; Το ίδιο ψάχνουμε γράφοντας μια ζωή;
Την ποίηση ψάχνουμε.  Η ποίηση είναι πάντα το ζητούμενο. Γιατί δεν αρκεί κανείς να γράφει καλούς στίχους, να πείθει, να έχει αναγνώστες, να βραβεύεται. Θα πρέπει να είναι πολύ κουτός για να νομίζει πως έτσι έχει «καπαρώσει» την ποίηση. Πάντα υπάρχει ένα ποσοστό μέσα μας αβεβαιότητας και ανάγκης να καταπιαστούμε πάλι μαζί της περικυκλώνοντάς την. Το αν εν τέλει την είχαμε αγγίξει, κι είχαμε κάτι διασώσει από αυτήν, δυστυχώς θα κριθεί όταν δεν θα υπάρχουμε. Γιατί βλέπετε είναι άλλο η δεξιότητα στην ποιητική τέχνη, κι άλλο η ειδική αυτή ποιότητα που κάνει μια έκφραση να είναι μοναδική και καταλυτική ποίηση για πάντα. Και δυστυχώς, μόνο αυτή μένει…. Και δυστυχώς αυτό πάντα ζητάμε χωρίς να’ μαστε ποτέ βέβαιοι πως το κατακτήσαμε.

-Η ενασχόλησή σας με το θέατρο έχει αλλάξει κάτι στο ύφος σας όσον αφορά την ποίηση ή την συλλογιστική;
Όχι, καθόλου. Η ενασχόλησή μου με το θέατρο με βοηθά να εκτονώνω τη δημιουργική μου ενέργεια και να νιώθω υγιής κάνοντας κάτι που έχει άμεση απήχηση και λειτουργικότητα. Άλλωστε, τα θεατρικά κείμενά μου, ακόμα και την καθαρή πρόζα, επιμένω να τα μπολιάζω με την ποιητική πνοή.
Το θέατρο άλλωστε είναι άμεσα δεμένο με τον ποιητικό λόγο, εφόσον από τον ποιητικό λόγο ξεκίνησε.


-Έχετε βραβευτεί όχι μόνο για την ποίησή σας (Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Ποιητή Μαρίας Ράλλη, Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, Βραβείο Διαβάζω) αλλά και για τις μεταφράσεις σας (Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης, Βραβείο Μεταφρασμένης Ποίησης Άρης Αλεξάνδρου), η Μετάφραση είναι μια διαρκής σπουδή;
Η μετάφραση είναι μια άλλη τέχνη, ερμηνευτική. Μια τέχνη συνυφασμένη με την άσκηση. Θεωρώ μεγάλο προσόν να έχει ένας ποιητής, ένας συγγραφέας, ασχοληθεί με τη μετάφραση. Μαθαίνει πράγματα, και κυρίως, «διαβάζει» πολύ βαθιά το έργο που μεταφράζει. Γιατί η μετάφραση είναι κατ’ ουσία η πιο ουσιαστική ανάγνωση. Άρα και η πιο καλή μαθητεία.

-Μεταφράζεται η ποίηση, κύριε Πασχάλη; Και κατά πόσο το μεταφραστικό αποτέλεσμα ανήκει στον ποιητή ή στον μεταφραστή;
Οι γνώστες της γαλλικής λογοτεχνίας όταν αρθρώνουν το όνομα Πόε σκέπτονται αμέσως τον Μπωντλαίρ, τον Μαλλαρμέ. Όταν λένε Σαίξπηρ ο νους τους πάει αυτόματα στον Ζιντ.. Όταν μιλάνε για την Ορέστεια αυτόματα έρχεται στα χείλη τους ο Κλωντέλ. Τους ποιητές-μεταφραστές δηλαδή που ασχολήθηκαν με τους συγκεκριμένους ξένους συγγραφείς. Όπως κι εμείς, που όταν μιλάμε για τον Έλιοτ, ο Σεφέρης μπλέκεται μοιραία στην κουβέντα, κι όταν αναφερόμαστε στον Λόρκα, ο Γκάτσος είναι αναγκαστικά παρών. Νομίζω πως αυτό απαντά στο ερώτημά σας. Το αποτέλεσμα είναι παιδί και των δύο , και του ποιητή και του μεταφραστή, αλλά ανήκει μόνο στον εαυτό του, όπως κάθε αληθινό έργο τέχνης που γίνεται στο τέλος ανώνυμο. Νομίζω πως αυτό για τη μετάφραση ισχύει πιο πολύ απ’ ό,τι για την πρωτότυπη τέχνη.

-Θα πρέπει κάποιος να είναι ποιητής για να μεταφράσει ποίηση;
Όχι απαραίτητα. Μπορεί να είναι εραστής της ποίησης, ή λανθάνων ποιητής που βρήκε τον τρόπο να γράψει ποίηση…. Υπάρχουν εξαιρετικές μεταφράσεις ανθρώπων που δεν είναι ποιητές.


-Η παιδική ποίηση είναι σπάνια, παλιά, ή πολύ αυστηρή. «Το ασημένιο ρομποτάκι με το κόκκινο φωτάκι» ήταν μια όαση, τι πρέπει κανείς να προσέξει κάνοντας ποίηση παιδική;
Το «Ρομποτάκι» ήταν μια αθώα χειρονομία, πολύ πηγαία, όταν η Μαρία Ναυπλιώτου μου πρότεινε πριν χρόνια να μετάσχω στην προσπάθεια της ομάδας Το Διαφορετικό παιδί. Μου έδωσαν το θέμα, κι εγώ έγινα σαν παιδί και είπα με στίχους ένα παραμύθι με θετικό μήνυμα. Δεν νομίζω πως υπάρχει συνταγή. Το ίδιο έκανα και στο θέατρο. Έγραψα πριν μερικά χρόνια μια έμμετρη διασκευή του παραμυθιού των αδερφών Γκριμ «Οι τρεις βασιλοπούλες που λιώναν τα γοβάκια τους», έτσι, σα να έβγαινε από μέσα μου ένα ποτάμι. Δεν υπάρχει συνταγή. Νομίζω πως τα παιδιά δεν είναι διαφορετικά από τους μεγάλους. Εγώ τα αντιμετωπίζω με την ίδια σοβαρότητα. Και με την ίδια ευθύνη. Τα παιδιά καταλαβαίνουν περισσότερα απ’ ό,τι εμείς. Είναι ξεκάθαρα και άμεσα. Δεν διστάζουν να δείξουν ότι βαριούνται. Και δεν τους αρέσει η ψευτιά και η πόζα. Εμείς νομίζω πως θα’ ναι καλό να τους καλλιεργούμε το καλό γούστο, τον γλωσσικό πλούτο και την ουσιαστική γνώση. Για να γίνουν ελεύθεροι άνθρωποι.

-«Ο άνθρωπος του λεωφορείου» ποιος είναι; Και πώς αποφασίζει να γράψει μυθιστόρημα ένας ποιητής;
Ο άνθρωπος του λεωφορείου είναι ο τυχαίος καθημερινός άγνωστος που μας προσπερνά και δεν θα τον ξαναδούμε ποτέ στη ζωή μας. Από νέος είχα προσέξει πως τέτοιοι άνθρωποι σε κρίσιμες στιγμές στέκονται απέναντί μας με την πιο μεγάλη αλήθεια τους, σε αντίθεση με άλλους, γνωστούς, κολλητούς, συγγενείς, συνεργάτες που παίζουνε μόνο ρόλους. Έτσι, κατέληξα πως οι αληθινοί άγγελοι της ζωής μας είναι αυτοί οι άγνωστοι που μας περιβάλλουν χαμένοι στο πλήθος.  Έτοιμοι να μας σώσουν ή να ενεργήσουν πάνω μας μ’ έναν τρόπο συγκλονιστικό. Έτσι, με αυτή τη σκέψη, άρχισα να γράφω ένα αφήγημα, αποτυπώνοντας εμπειρίες εξωτερικές και εσωτερικές. Ιστορίες τυχαίων συναντήσεων με αγνώστους, παράλληλα με μια υποτυπώδη «δράση» που αφορά τον κύκλο των καλλιτεχνών-λογοτεχνών και τα «παιχνίδια» τους, μέσα στο πλαίσιο της τότε παγκοσμιοποιημένης ευημερίας της δεκαετίας του’ 90-2000, με τις αποχρώσεις ενός ανατέλλοντος φασισμού που σήμερα τον βλέπουμε πια εντελώς ξεκάθαρα. Όλα συμπλέκονται σε μια ασφυκτική περιοχή χωρίς διέξοδο, σαν ημερολογιακό χρονικό, δοκίμιο, «ποιητική τέχνη», ταξιδιωτικές εντυπώσεις, χρονογράφημα…. Η φαντασία παίζει τον κυριότερο ρόλο… Ο ήρωας της ιστορίας όμως, μολονότι αφηγούμαι σε πρώτο πρόσωπο, δεν είμαι εγώ. Αυτός είναι και ο βασικός, αινιγματικός χαρακτήρας. Το παράξενο είναι πως ό,τι φαίνεται ρεαλιστικό σε αυτό το αφήγημα είναι τελείως φανταστικό, ενώ αυτό που μοιάζει παράδοξο και ονειρικό είναι πραγματικότητα.
Πολλοί ποιητές έχουν γράψει αφηγήματα, μυθιστορήματα. Γνώμη μου είναι πως η καθαρότητα των ειδών είναι μια εμμονή της γενιάς του ‘ 30, κάπως ξεπερασμένη σήμερα. Ένας ποιητής πρέπει να τολμά και το πεζογράφημα. Γιατί μόνο έτσι καταπολεμά τον ναρκισσισμό και τον αυτισμό του «ποιητικισμού».


-Έχετε ανθολογήσει Καραγάτση και Παπαδιαμάντη, υπήρξαν δική σας επιλογή;
Όχι, ήταν παραγγελίες. Έκανα πρώτα τις «Ιστορίες αμαρτίες κι αγιοσύνης», μια συλλογή διηγημάτων του Καραγάτση, που την τιτλοφόρησα έτσι γιατί παρατήρησα πως η συναίρεση αυτών των δύο στοιχείων χαρακτηρίζουν τον κόσμο των διηγημάτων του.  Αμέσως έγινε ευπώλητο. Αυτό προκάλεσε την παραγγελία για τη δεύτερη ανθολογία. Με αφορμή το έτος Παπαδιαμάντη, τα «Σκοτεινά παραμύθια», μια επιλογή αφηγημάτων του μεγάλου Σκιαθίτη όπου κυριαρχεί το μυστήριο, η νύχτα, η δεισιδαιμονία, ο φόβος, ο θρύλος, η κατάνυξη, η ποίηση. Είχε απήχηση και αυτή. Το περίεργο είναι πως η πρώτη ανθολογία και η θεματική της (αγιοσύνη, αμαρτία) έχουν ως επίκεντρο ένα διήγημα του Καραγάτση για τον Παπαδιαμάντη. Λες και η πρώτη ανθολογία γέννησε τη δεύτερη, όμως αυτό δεν ήταν σκόπιμο αλλά τυχαίο…

-Οι αγαπημένοι σας μετά από τόσες μεταφράσεις, ποιοι είναι; Αλλάζουν τα γούστα μας αναλόγως με τα χρόνια και την εποχή; Υπάρχουν δημιουργοί που θεωρείτε ότι είναι συγγενικοί;
Ο Ρακίνας και ο Ρεμπώ είναι οι δύο ποιητές που τελικά νομίζω πως συνδέονται μοιραία με τη δουλειά μου. Παραδόξως είναι οι δύο αντίποδες της Γαλλικής ποίησης, όπως ο Σολωμός και ο Καβάφης για μας. Κι εγώ τους μετέφρασα και τους δύο. Ίσως αυτή η σύνδεση των δύο άκρων, που σας είπα και πιο πάνω, να με κυνηγά διαρκώς, δεν ξέρω…. Συγγενικοί με μένα ; Μπορεί. Ο Ρεμπώ σίγουρα με επηρέασε. Ο Ρακίνας μου άσκησε πάντα μια έλξη γιατί εκφράζει το ακατόρθωτο. Όχι τόσο γιατί είναι περίπλοκος αλλά γιατί είναι τόσο απλός και όμως τόσο αδύνατο να τον διασώσεις ως γλωσσική αύρα. Σαν μια κορυφή που κανείς δεν έχει ποτέ κατακτήσει.

-Το θέατρο τι έχει που δεν το έχει ούτε η ποίηση ούτε η πεζογραφία;
Τη συλλογικότητα. Το θέατρο το γράφεις μόνος, αλλά το ποιείς με άλλους. Εγώ μέχρι τώρα δεν έγραψα καθαρό θέατρο σαν διανοούμενος συγγραφέας. Έγραψα μέσα στη συνθήκη της παραγγελίας και της ανάγκης. Κι αντίθετα με τις λόγιες καταβολές μου, έκανα ακόμα και λαϊκό θέαμα. Αυτό είναι πολύ γοητευτικό. Επίσης, είναι μια τέχνη που , ό,τι και να πούνε οι ειδικοί, εν τέλει κρίνεται από το κοινό. Ενώ η ποίηση δεν μπορεί να έχει αυτή την άμεση επίδραση. Είναι πιο εξαρτημένη από τους διαμεσολαβητές.
Λόγου χάρη, η πρόσφατη εμπειρία μου με τη «Μεγάλη Χίμαιρα» είναι η πιο χαρακτηριστική. Όταν μου την πρότεινε ο Δημήτρης Τάρλοου, ξεκίνησα με πολύ φόβο… Είχα φτιάξει μερικές σκηνές, σχεδόν αυτοσχέδιες με ό,τι έβρισκα μπροστά μου, γιατί όπως θα ξέρετε το μυθιστόρημα αυτό δεν έχει ούτε δράση ούτε διαλόγους. Είναι μονόλογος σε πλάγιο λόγο. Ενώ ο Τάρλοου ήθελε ένα κανονικό κινηματογραφικό και θεατρικό έργο. Όταν είδε τις πρώτες σκηνές ενθουσιάστηκε. Κι αυτό μου έδωσε το έναυσμα να γίνω πιο τολμηρός. Δηλαδή πιο πιστός στο αυθεντικό αίσθημά μου. Χωρίς συμπλέγματα, άρχισα να φτιάχνω ένα κανονικό μελόδραμα, με αρκετά στοιχεία που αντλούσα από τη δική μου γλώσσα και εμπειρία, προσέχοντας όμως να μην προδώσω το σκοτεινό ψυχαναλυτικό βάθος που έχει ακούσια και το αφήγημα. Ήθελα η χιμαιρική μαγεία του κινηματογραφικού σεναρίου να έρχεται σε έντονη αντίθεση με το νατουραλισμό της σκηνικής πράξης. Δεν ήθελα με κανένα τρόπο η «λογοτεχνικότητα» να υπονομεύσει την γνήσια ποίηση των αντιθετικών εικόνων του «θεατρικού» σινεμά και του «κινηματογραφικού» θεάτρου. Είχα ανακαλύψει ένα σκηνικό στυλ, αφάνταστα ενδιαφέρον. Πολύ διακριτικά μπόλιασα το εγχείρημα με κάτι από τον γαλλικό κλασικισμό που ερχόταν και αυτό σε αντίθεση με το ρεαλισμό και τη «γραφικότητα» της ελληνικής ζωής του τότε.
Είχα την απόλυτη πεποίθηση ότι οι ειδικοί θα στέκονταν κάπως σκεπτικοί απέναντι στο εγχείρημα ενώ το κοινό θα ενθουσιαζόταν. Όπως και έγινε τελικά. Η τόσο μεγάλη επιτυχία δικαίωσε τη δουλειά μας εντελώς άμεσα, εντελώς ειλικρινά. Νομίζω πως το θέατρο είναι μια τέχνη όπου το κοινό είναι τελικά ο μόνος κριτής.

-Ποια είναι «Τα εικονίσματα» σήμερα;
Θα σας απαντήσω με ένα καίριο απόσπασμα από μια κριτική που γράφτηκε για τα «Εικονίσματα» και που αληθινά με εντυπωσίασε με την ακρίβειά της: «Τα Εικονίσματα δεν είναι παρά τα απαρνημένα ή αρνημένα κατηγορήματα, ο χρόνος και ο μη χρόνος, το διακείμενο που σπονδυλώνεται σε ποιητική ιδέα και ταυτοχρόνως αποσαθρώνεται και ματαιώνεται οριστικά, οι ψευδαισθήσεις και οι μη ψευδαισθήσεις, οι έννοιες και οι μη έννοιες, το ορατό και το μη ορατό. «Τα εικονίσματα» είναι οι όψεις αντιθέτων εννοιών και ζευγών σε μια προσπάθεια καθολικής, πραγματικής, εικονικής και εικαστικής αναπαράστασης του κόσμου, και γι΄αυτό ποιητικής… » (Ζαχαρίας Κατσακός, περιοδικό Κουκούτσι, τεύχος 9, Χειμ.’13-Άν. ’14.)

-Και ποια η σχέση της ποίησης με τη δική μας εποχή;
Η ποίηση έχει και δεν έχει σχέση με τις εποχές. Ακόμα και σε άκρως «ποιητικές» εποχές, οι γνήσιοι ποιητές ήταν απόκληροι. Γι’ αυτό κι εμένα δεν με ενδιαφέρει καθόλου η σημερινή υποχώρηση του ενδιαφέροντος για την ποίηση. Έχει  συμβεί το ίδιο και στο παρελθόν. Πάντα όμως θα υπάρχουν κάποιοι πρόθυμοι να συναντηθούν μαζί της, ακόμα και σήμερα που η τεχνολογική σκληρότητα σκοτώνει κάθε ευαισθησία, κάθε απόχρωση. Δεν πειράζει. Ο Πλωτίνος έγραφε τις αγγελικές Εννεάδες ενώ γύρω οργίαζε η Ρωμαϊκή παρακμή….

-Κύριε Πασχάλη, τι είναι η έμπνευση; Το ποίημα μας βρίσκει ή το βρίσκουμε εμείς;
Με κίνδυνο να φανώ πολύ ιδεαλιστής θα σας πω ότι «το ποίημα προϋπάρχει». Μας επιλέγει ως δέκτες. Και μας καλεί να του δώσουμε σάρκα και οστά.


-Εν τέλει, γεννιέται ή γίνεται ο ποιητής;
Γεννιέται. Αλλά και γίνεται, με την έννοια ότι προχωρεί και εξελίσσεται. Σκεφτείτε τον Καβάφη. Βρήκε τον εαυτό του μετά τα σαράντα. Μέχρι τότε ήταν «ατάλαντος».

-Η ποίηση είναι κάτι που μπορεί να διδαχτεί;
Η ποίηση δεν διδάσκεται. Απλώς, η ποιητική τέχνη έχει μυστικά και μονοπάτια που μπορείς να τα ανακαλύψεις συζητώντας με κάποιον που ασχολείται κι εκείνος με την ποίηση και που τον εμπιστεύεσαι. Γι’ αυτό κι εμένα δεν μου αρέσει ο όρος διδάσκω, αλλά συναντώ. Πάντως, εργαστήρια δημιουργικής γραφής της λογοτεχνίας γίνονται σε όλον τον κόσμο. Και σε αρκετές χώρες γίνονται σε πανεπιστημιακό επίπεδο.
Προσωπικά, αυτά τα σεμινάρια τα θεωρώ και τρόπους συμπληρωματικής επιμόρφωσης. 

-Σε ποιους απευθύνονται τα σεμινάρια στον Ιανό «Πρώτο βήμα στην ποίηση»;
Στον καθένα που έχει κάνει κάποιες απόπειρες να γράψει και θέλει να προχωρήσει …..Ή που διαβάζει ποίηση και θέλει να αποπειραθεί συντροφιά με άλλους καλοπροαίρετους συμμάχους…

-Τι οφείλει να γνωρίζει κάποιος προτού ασχοληθεί με την ποίηση αλλά και εφόσον ήδη ασχοληθεί;
-Να έχει διαβάσει ποίηση. Καλή ποίηση. Αυτό είναι κάτι πολύ βασικό. Εκτός κι αν έχει έμφυτο το χάρισμα και δεν χρειάζεται καμιά γνώση. Αλλ’ αυτό είναι πάρα πολύ σπάνιο.

-Άλλος τρόπος γραφής ταιριάζει στον καθένα μας και πώς μπορεί να αποκαλυφθεί ή να αναδυθεί;
Αυτό προσπαθώ στα σεμινάρια. Να βοηθήσω τον καθένα να βρει τον τρόπο γραφής που του πηγαίνει. Το ύφος του δηλαδή. Δεν υπάρχει μέθοδος γι’ αυτό. Απλώς είσαι ανοιχτός, δεν προσπαθείς να μεταδώσεις συνταγές και δεν μιλάς με προκαταλήψεις. Απλώς προσπαθείς να επεξεργαστείς το κάθε ύφος και να το οδηγήσεις εκεί που βλέπεις ότι θέλει να οδηγηθεί. Αυτό είναι όλη μου η προσπάθεια.


-Κύριε Πασχάλη, διδάσκοντας δημιουργική γραφή, είχατε εκπλήξεις;
Φυσικά. Πολλοί άνθρωποι που έρχονται στις συναντήσεις δεν δείχνουν εξαρχής την εντυπωσιακή πρόοδο που θα σημειώσουν στη εξέλιξη των σεμιναρίων…. Κάτι άλλο που στο τελευταίο σεμινάριο συνέβη και δεν το περίμενα ήταν η πραγμάτωση μιας επιθυμίας που είχα πάντα: να γράψω μαζί με άλλους ένα «συλλογικό» ποίημα. Κι αυτό το πετύχαμε μέσα από έναν πολύ ιδιαίτερο και γόνιμο πειραματισμό…

-Μπορεί να είναι «Εποχή παραδείσου» ή και να γίνει η δική μας εποχή;
Αυτός ο τίτλος είναι διφορούμενος. Ειρωνικός. Όπως και η εποχή μας που είναι πράγματι μια «εποχή παραδείσου». Ποτέ άλλοτε ο άνθρωπος δεν είχε τόσες δυνατότητες κάλυψης των περισσότερων αναγκών του. Αρκεί όμως μόνο αυτό για μια ουσιαστική πληρότητα που ν’ απαντά στα βαθιά ερωτήματά μας; Το βιβλίο μου έμμεσα το υπαινίσσεται. Ο «παράδεισός» μας είναι ένας εφιαλτικός παράδεισος που έχει φτάσει στα όριά του…. Στη Γαλλία, όπου μεταφράστηκε, η κριτική διέκρινε και επεσήμανε αυτή την υπαρξιακή και μεταφυσική αγωνία που εκφράζεται σαν μια παθιασμένη σύγχρονη αναζήτηση  λυτρωτικής λήθης ….. Στην Ελλάδα, μολονότι επαινέθηκε και βραβεύθηκε, δεν ξέρω πόσο έγινε αισθητή αυτή η πλευρά του.
 http://fractalart.gr/stratis-paschalis/

Τρίτη, 14 Μαρτίου 2017

ΜΕΣΟΝΥΧΤΙ



Είναι το μεσημέρι το απόκρυφο,
σκότος απλό παλλόμενο σπλάχνων,
του ζώντος σιωπηλή αφθονία.
Απ’ την ψυχή, ερείπιο και ίσκιος,
ίλιγγος τεφρών και κενό ατόφυο,
μια λυγερόκορμη αναβλύζει φωτιά,
μια κομψή μουσική χαριτωμένη,
μια στήλη αμιγούς σιωπής,
ένας τρομαγμένος ποταμός
που σηκώνεται απ’ τον ύπνο του
και, τους αέρηδες σκίζοντας,
πετάει ν’ ανεβεί στον ουρανό.
Τραγουδάει από τον ίσκιο της
–και ακόμα περισσότερο: από το τίποτά της– η ψυχή.
Γυμνό απ’ τ’ όνομά του τραγουδάει το ον,
στης υπό αίρεσιν υπόστασής του τη σαγήνη,
και λέει το τραγούδι του έρωτά του για το είναι.
Και δεν είναι το στόμα το πικρό
ούτε η ψυχή η αποροφημένη στον αντικατοπτρισμό της,
ούτε η καρδιά, ο ζοφερός ο καταρράκτης,
ό,τι υποστυλώνει το τραγούδι αυτό
που τραγουδιέται μέσα στην αστίλβωτη θαμπή σιωπή.
Από τον εαυτό του σαγηνεύται
και στον εαυτό του στηρίζεται
και στο ίδιο του το μάτι κοιτάζεται μέσα και χύνεται
και στον εαυτό του πατώντας ορθώνεται
να πάει προς έν’ άλλο άσμα που δεν το ακούμε,
μουσική της μουσικής,
σιωπή και πλησμονή,
βράχο και παλίρροια,
ένταση εν υπνώσει
όπου σχήματα κοιμούνται ονειρευόμενα και ήχοι.
Είναι το μεσημέρι το απόκρυφο.
η ψυχή, στον ουρανό στραμμένη, τραγουδάει
και έν’ άλλο άσμα ονειρεύεται,
φως απλώς παλλόμενο,
του ζώντος σιωπηλή αφθονία.

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

Δευτέρα, 13 Μαρτίου 2017

ΠΡΕΛΟΥΔΙΟΝ








κατάγομαι απ’ τη νύχτα μα δε διαφθείρομαι
αφού η στεριά των δακρύων μου ασπρογαλιάζει από καθαρή ξαστεριά
και ξέρω πως νανουρίζουν τη φλογίτσα οι χλωροί θεριστές του πρωινού
χωρίς υποταγή στα φρικιά της ομίχλης
με τη νεότητα αδιάβροχη ξέρω πως μαίνεται και θα υπερισχύει
μες το πηγάδι το αθυρόστομο και βιαστικό μένος της άνοιξης:
θα σας μαδήσω ηλιοτρόπια μέχρι να φαγωθεί το πολύσπορο σκότος
θα ζητήσω στιλέτο χρυσό απ' την ισημερία
να κόψω πάλι τα λιλιά και να τρυπήσω τα στόμια της φλογέρας
στο κέρατο του λαχανιασμένου κριού
θα βοσκήσουν ολοζώντανες οι φάλαγγες των αρωμάτων μου
τη χρωματοψία απ’ τους μαστούς του χώματος
θα επιπλεύσει στο ιώδιο
το απέραντο κράτος της ευδίας μου
και κάθε ράμφος του μεσημεριού
θα εκτοξεύει κι από έναν σβόλο ερώτων στο νικητήριο θούριο
πάνω απ' τη φλύαρη και ξεψυχισμένη σας θλίψη


http://alonakitispoiisis.blogspot.gr/

Παρασκευή, 3 Μαρτίου 2017

ΕΡΜΗΤΙΚΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΣΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ









Φαυλότητα η ανακάλυψη της κυκλοφορίας του αίματος
κι ο γνόφος της Κύπριδας αρτηριακή πολύωρη συνοφρύωση
καθώς πικραίνει τις φιλοδοξίες η στερεομετρία των νεύρων
  έκτιση νοερού περίπατου τελικά ξεμακραίνει
τα νιογέννητα παπούτσια μου: ποινικοί κατάδικοι στα ζωώδη
  θρησκευτικά πατήματα
σε μπουμπούκια αινιγμάτων έχοντας αλαργέψει κατά το δείλι
  πάνε θνητές φασκομηλιές τον ανήφορο κι όμως
η κατακόκκινη σχοινένια κλίμακα σπαρμένη χειλεόφωνα
δε χτενίστηκε άξαφνα όπως άλλοτε από πάνω μέχρι κάτω
κ’ η αλυσόδετη στη θύμηση θαλασσίλα θά ’ν’ εσαεί αιχμάλωτη
  μαύρα θερμά κριάρια σε κωματώδη κατάσταση
με μήκωνες υπνοφόρους στα μέτωπά τους δωρεάν ευτυχήματα
  νευτώνειες μετονομασίες χλοερής κι ανώφελης πεταλούδας
οι διάττοντες: τα γλυκόλογα της ανάλαφρης Βαρύτητας
πέτσες από φιλάσθενους αριθμούς ανήθικο γαλάζιο μόλις τώρα
  πνίγηκα όρθιος σ’ ένα ωμέγα-στρουθοκάμηλο
σταγόνες έρωτα στην ισκιερή παλάμη της τρίτης μου γυναίκας
  φεύγει κανένας απ’ τη σύσσωμη Πεντάδα προς το Ένα;
Φαρέτρα ο ήλιος /δίχως επίθετο/ κ’ οι αχτίνες του τη Δευτέρα
  στο ειρηνοδικείο μυξοκλαίγοντας.
Δεν πρόκειται να βάλω σε αθώους γαϊδαράκους τρυφερομάτηδες
  τα σκληρά σας εκείνα ψυχολογικά σαμάρια.
Μ’ αεράκι σ’ απομόναχο σούρουπο αγάπης – τί άλλο
  να εκθειάσουμε.




Από την ποιητική συλλογή: «Ο ζήλος του μη-σχετικού με παροράματα» (1980).
Από το βιβλίο: Νίκος Καρούζος, «Τα ποιήματα, Β΄ (1979-1991)», Ίκαρος, Αθήνα 1994, σελ. 80.
http://alonakitispoiisis.blogspot.gr/

Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

A modo de


A modo de...




Σαλώμη


Επειδή πίστεψα στο 'εμείς'
πολύ περισσότερο απ' όσο φαντάστηκες ή υπέθεσες ποτέ,
επειδή τη ζωή και τις σχέσεις με τους άλλους
τις ορίζουμε και τις κατανοούμε
με τους ίδιους ακριβώς όρους,
επειδή στην αγκαλιά και τα μάτια σου είδα τα παιδιά μας
και ξέρω πως θα γινόσουν υπέροχος πατέρας,
επειδή δεν θέλω να σου στερήσω Τίποτε
απ' όλα όσα είσαι και κάνεις και θέλεις,
επειδή ήμουν και είμαι περήφανη για σένα,
επειδή νιώθω πως με καταλαβαίνεις και πως
πλάι σου μπορώ να είμαι ο εαυτός μου,
επειδή σε αγαπάω
και είσαι ο μόνος
για τον οποίο θα το έκανα,
όχι επειδή θα μου το ζητούσες,
αλλά επειδή για μένα τα πάντα είσαι εσύ,
επειδή ξέρω πως
την τελευταία φορά που υπήρξα ευτυχής
ήταν στα χέρια σου,
αρκεί ένα σου ‘ναι’.

http://elenastagkouraki.blogspot.gr/

Εκ προοιμίου...

Νέα e-ποιητική συλλογή από τον Στρατή Παρέλη
Διαβάζεται δωρεάν με κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο

Σάββατο, 11 Φεβρουαρίου 2017

ΦΛΕΒΑ










                     Του Δ.Π. Παπαδίτσα


Είπα πως θά ’σαι το παράσιτο που έρπει
και της αστροφεγγιάς τρίζει ο σκαρμός
που τρώει την ψίχα τ’ ουρανού
και περιμένομε τη σχάση
απ’ το δασύ του εύρος να κοπείς χίλιες φορές
καινούργια ήπειρος
από τις στοίβες του σεισμού να ξεχωθείς
το έμβρυό του
να σκορπιστείς
ένα διαγώνιο από βασάλτη όραμα
οξειδωμένο από κωδωνοκρουσίες
είπα πως θά ’σαι συ μια κωδωνοκρουσία μεσίστια
όταν μέσα στα όστρακα αιμορραγεί ο χρόνος
και στεγνώνει το ρέμα σου
με της ημέρας τ’ ασπρόρουχα.


Είπα πως θά ’σαι συ που οχτώ φορές αλύπητα
πλευροκοπάς τη νύχτα
όταν θερίζεις σύρριζα το λογισμό σαν προβολέας
καθώς σε φάλαγγα περνάει ένοπλη
μεσ’ απ’ τα χέρια μου.
Εσύ το έγκαυμα στη χούφτα μου
απ’ την ανένδοτη επαφή
απ’ τους σπινθήρες των καρπών
τις καυτές λαμαρίνες της θάλασσας
εσύ ένα περιστέρι περίτρομο
που φτεροκοπά όταν το αρχέγονο οστούν
μεταστοιχειώνεται σε ισημερίες
σε απανωτές περιπολίες του όνειρου
στον πεύκινο φράχτη της φωτιάς
στο αναλλοίωτο άθροισμά μου με το φώσφορο
με το χώρο που βουλιάζει στον πελώριο ίσκιο του
τα κλειστά παράθυρα του όρθρου
τις χειρονομίες δίχως υπηκοότητα
και με τον άξονα του ήχου ακόμη που κόπηκε
στα δυό
και μόνο εσύ ακούγεσαι η φλέβα μου
να έρπεις όπως παράσιτο
μέσα στην ψίχα του ουρανού
στην άβατη κοίτη
στην κάθε σάρκα
στην άδυτη περιστροφή
και της αστροφεγγιάς να τρίζει ο σκαρμός
και η σχάση να επικρέμαται.




Από ην ποιητική συλλογή «Διασπορά».
Από το βιβλίο: Έκτωρ Κακναβάτος, «Ποιήματα 1943-1987», Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα, 2010, σελ. 46-47.
http://alonakitispoiisis.blogspot.gr/

Κυριακή, 5 Φεβρουαρίου 2017

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΠΟΛΕΣΘΕΝΤΕΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΙ








Δεν υπάρχουν απολεσθέντες παράδεισοι.
Ο παράδεισος είναι κάτι που χάνεται κάθε μέρα,
σαν να χάνεται κάθε μέρα η ζωή,
η αιωνιότητα και η αγάπη.

Έτσι πάλι χάνουμε την ηλικία μας,
που φαινότανε να μεγαλώνει,
και τώρα μειώνεται κάθε μέρα,
επειδή η μέτρηση πάει ανάποδα.
Ή έτσι χάνουμε και το χρώμα
όσο υπάρχει ακόμα,
κατεβαίνοντας σαν ντρεσαρισμένα ζώα
τα σκαλιά ένα-ένα,
μέχρι να μας τελειώσει το χρώμα.

Και επειδή πια το ξέρουμε καλά
πως δεν υπάρχουν παράδεισοι στο μέλλον,
δεν υπάρχει ούτε άλλο φάρμακο
να είναι αυτό ο παράδεισος.



http://alonakitispoiisis.blogspot.gr/
Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

[Μεταφράζοντας Ζακ Πρεβέρ] Του Κώστα Ριτσώνη


Σάββατο, 4 Φεβρουαρίου 2017

Η αμυγδαλιά



Καθ’ην στιγμήν εμείς συζητάμε ακόμα
η αμυγδαλιὰ άναψε ήδη ντόμπρα τα κεράκια της
κι ανήρτησε σε κoινὴ θέα τις πρoθέσεις της.
Ω ναι, τoυλάχιστo oι πoιητὲς
ας μην τη λέμε "τρελλή"
πoυ πήρε την απόφαση,
τoυλάχιστo oι πoιητὲς ας μην τη λέμε “τρελλή”
πoυ ἐπωμίσθηκε τις ευθύνες της,
πoυ διακινδύνευσε τη νoημoσύνη της
στα όμματα των δειλών,
πoυ διακινδύνευσε τη νoημoσύνη της
στα όμματα των ανίδεων,
στα όμματα τωv θερμoκηπίων.

Παρασκευή, 27 Ιανουαρίου 2017

[Εκείνοι που με λιθοβόλησαν δεν ζούνε πια]






Εκείνοι που με λιθοβόλησαν δεν ζούνε πια
Με τις πέτρες τους έχτισα μια κρήνη
Στο κατώφλι της έρχονται χλωρά κορίτσια
Τα χείλια τους κατάγονται από την αυγή
Τα μαλλιά τους ξετυλίγονται βαθιά στο μέλλον.


Έρχονται χελιδόνια τα μωρά του ανέμου
Πίνουν πετούν να πάει μπροστά η ζωή
Το φόβητρο του ονείρου γίνεται όνειρο
Η οδύνη στρίβει το καλό ακρωτήρι
Καμιά φωνή δεν πάει χαμένη στους κόρφους τ' ουρανού.

Κυριακή, 22 Ιανουαρίου 2017

"Μουσική"



Δυσκολεύομαι να βγω από την καμπύλη της νύχτας
γιατί αφήνω πίσω μου αθησαύριστα όνειρα
μια καλαμιά που έπαιξα παιδί
και κάποιους αιωρούμενους στίχους του Κάλβου.
Θέλω να πω ότι στα κενά κρύβεται η ζωή
στο  "ήλθε εις εαυτόν" των συναξαριών
εκεί που φαίνεται ο Θεός ως ποίημα θες
η ως άρτος του Ιακώβ
η ως  αεράκι που επιπλέει της άνοιξης.
Είμαστε ένα απολυμένο όνειρο, λοιπόν
γι’ αυτό στα κοιμητήρια τα εναπομείναντα οστά
γίνονται  παιγνίδια των τρυφερών αγγέλων.
Που να σου εξηγήσω τώρα για το θάνατο;

http://greekpoetics.blogspot.gr/2017/01/blog-post_22.html

Από ένα άλλο δωμάτιο







Μια κωφάλαλη μεγαλοφυΐα ξεφυσά
Την αδύνατη ανάσα της μέσα στο απαραθύρωτο δωμάτιό μου
Αυτός- ο αγχίνους μουγκός
Παίζει με τα δάχτυλα έναν κώδικα ή καταδίκη
-ο μεθύστακας χτύπαγε τον τοίχο για να 'χει την καταιγίδα του!
Μέσα απ' την χαραμάδα! Μέσα απ' τη χαραμάδα!
Το γλέντι μου βρισκόταν στο εύκολο αίμα που κυλούσε.

Γκρέγκορυ Κόρσο, ποιήματα

Εκδόσεις νεφέλη.

Σάββατο, 21 Ιανουαρίου 2017

Βαβυλών η μεγάλη



Σάλπιγγες από ανάερο Σικελιανό
φλάουτο από ανύπαντρο Καρυωτάκη.
/Στο φινάλε τι συνοδεύει τέτοιαν ώρα
τις νυχτιάτικες κιθάρες…/.
[..]
μια θάλασσα φορεμένη
στα σχέδια του χειμώνα.
Ξεδιαλέγοντας άναυδο τα βράδυα σχηματίζω τις φράσεις
ποτίζοντας άνηθο ανασταίνω τα ήθη.
Δεν ξέρεις από έλευση ζωής
κάπηλε χτηματία του χρόνου
δεν-ξέρεις-αριθμοσύνη.
Θ’ αποτελέσει θρίαμβο στα πιανίσιμα του μέλλοντος
που κάπνιζα τις συλλαβές σκοτώνοντας
ζωύφια-δευτερόλεπτα.
Δε βαριέσαι; Τι Επίκτητος να σεργιανάς
τι σωστά ντυμένος Αλ Καπόνε
με τη φαρδειά κορδέλα σου στο καπέλο σου
με ρόδινες χοντρές γραβάτες…
Το γεγονός είναι ένα -: θα πεθάνεις.
Χάσμα ο Σούμπερτ ανεξιχνίαστο.


●▬▬▬▬▬▬▬●

Νίκος Καρούζος - Φαρέτριον.

ΕΡΩΤΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ



Ο άνεμος τρεκλίζει ενθουσιώδης φέρνοντας
φύλλα στα δέντρα του Πάρκου,
η χλόη είναι από ώρα ολόγυρα
στα τείχη του Κάστρου, τα πλοία
μπαίνουν στη σειρά από την αμμουδιά ένα-ένα
συστήνοντας τη Μεγάλη Αρμάδα.
Οργισμένη, απόκληρη είναι μια μέρα
που γυρνάει από το ψύχος
σαν οποιαδήποτε άλλη μέρα
και προχωράει, και όλο θέλει. Μα εδώ
είσαι εσύ, εσύ η ασύνορη:
κι έτσι ο ακίνητος θάνατος γίνεται τύραννος,
ο δυνάστης που μας στρώνει το κρεβάτι να πέσουμε
ζωντανοί να κοιμηθούμε.


Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2017

Δίνη






Να πνιγώ να κυματίζουν τα μαλλιά μου
Να είμαι ραψωδία των ψαριών
Ένα μάτι να ανοιγοκλείνει και να κοιτάζει
Το ναυάγιο στο βυθό να βλέπει-
Για πάντα κάτω να πνίγομαι
Να κατεβαίνω στου καλαμαριού τη σύναξη
Μαύρη σκεπή η κοιλιά της φάλαινας
Ο τάφος ένα πάτωμα φτιαγμένο από στρείδια-

Το θαλασσινό μου φάντασμα να σηκώνεται
Και πιο κυματιστά τα μαλλιά μου
Ραβδώνουν μ' ασήμι τα μάτια μου
Προς τα πάνω στροβιλίζομαι
Κι αναρωτιέμαι πού-

Να πάρω αναπνοή στην κούπα του Ποσειδώνα
Σκουντάω την θύελλα και την καταιγίδα
Βάζω χέρι στην γοργόνα
Για να σταθεί να καρφιτσώσει τα μαλλιά μου
Πάνω στην σέλλα του ιππόκαμπου-

   
Ποιήματα – εκδόσεις νεφέλη..



Παρασκευή, 13 Ιανουαρίου 2017

το σμιλαγγι που αποκρίνεται


Χωρίς τίτλο (16).jpg
Γράφει η Μαργαρίτα Μηλιώνη
(μια συνομιλία με τον Τόμας Στέρνς Έλιοτ
με τον δικό του τρόπο)
Επειδή ήπια εκεί
που δένδρα ανθίζουνε και τρέχουνε βρυσοπηγές
εφ᾽όσον κάθε τι που έγινε θα ξαναγίνει
επειδή δεν υπάρχει μόνος του ο χρόνος
κι επειδή ο τόπος δεν είναι ποτέ μόνο τόπος
χαίρομαι που τα πράγματα είναι όπως είναι
αγαπητέ Τομ
χαίρομαι λοιπόν έχοντας να καταπιαστώ με κάτι
που να μου δίνει χαρά.
Επειδή δεν χρειάζεται να ελπίζω πως θα ξαναγυρίσω
επειδή δεν επιθυμώ τίποτα να λησμονήσω
τα ζητήματα αυτά που με τον ευατό μου
πάρα πολύ τα συζητώ
πάρα πολύ τα εξηγώ και δεν θέλω
γιατι δεν χρειάζεται να ελπίζω
τίποτα άλλο δεν χρειάζεται
παρά να αφεθώ
να ρέω ελεύθερα στο εδώ και τώρα
επειδή ετούτα τα φτερά
τούτη η μεταμόρφωση ήρθε ακριβώς την ώρα που έπρεπε
επειδή κι ό γέρικος αετός έχει καλή σχέση με τον ήλιο
επειδή θα ξαναγεννηθεί χίλιες φορές
και ο αετός πάντα νέος θα επιστρέφει
επειδή αυτό που έγινε θα ξαναγίνει
και κανένας θεός δεν θα το αποτρέψει
δεν ζητάμε συγχώρεση
γιατί ουδεμία αμαρτία διαπράξαμε
καμιά προσευχή λοιπόν για μας ούτε τώρα
ούτε την ώρα του θανάτου μας
γιατί εμείς στο φως θα αναληφθούμε
και δεν θα πεθάνουμε
όπως ακριβώς γνωρίζουμε ότι
συνέβη όχι στον πολύ μακρυνό από εμάς
Απολλώνιον από τα Τύανα
επειδή εδώ το φως
γέννησε τους θεούς
και κάθε άνθρωπος μικρός θεός
επειδή κάτω από το άγριο κυπάρισσο
δεν τερετίζουν αφυδατωμένα οστά
αλλά σάρκα κρουστή από τσαπελόσυκα που
ξεχειλίζουν χυμούς μέχρι έξω μέλι
ο χρόνος και ο τόπος
επειδή δεν γεννηθήκαμε στο Μισούρι
στο Μισσισιπή η στο Κολοράντο
αλλά στη Πύλο
πλάι στην σφακτηρία
έτσι λοιπόν
σπαραγμένη κι ακέραια
αποσταμένη και ζωοδότρα
τυρανισμένη ξεκούραστη
επειδή την φλεγόμενη βάτο
την άγγιξα στο Παλιόκαστρο
μια μέρα του Μαη κι ήμουν εγώ η βάτος η φλεγόμενη
εγώ και το μάτι που την κοιτούσε
μα ναι ναι
εγώ ήμουν που βάδιζα ανάμεσα μενεξέ και μενεξέδες
και ζουμπούλια
ναι με οδυνηρή επίγνωση και στο μαύρο κολύμπησα
μέχρι το βυθό
αλλά και τι μ αυτό
οι οδύνες της γέννας λησμονιούνται
και ποτέ δεν καταδέχεσαι γύρω από εκείνες να γυρίζεις
σα τα κουνόυπια γύρω από την λάμπα
εγώ ήμουν που
μιλώντας για ασήμαντα πράγματα
δυνάμωσα τις πηγές και ζωήρεψα
τις κρήνες
δρόσισα τον κατάξερο βράχο
όταν στης Δήλου
τα ερείπια γλάρος έκρωξα με τους γλάρους
στις φωλιές τους
εκεί που φυλάνε τα μικρά τους
εκεί γνώρισα τον φόβο
κρύφτηκα σε βράχο αιχμηρό
και απάντησα με κραυγή στις
τρομερές κραυγές
του θηλυκού γλάρου
Επειδή από τα μέρη του Αρνω Ντανιέλ
εμείς περάσαμε κάποτε
κι ήμουν τότε γυναίκα
κι έιχα τον τροβαδούρο μου
που μου έφερνε τραγούδια
επειδή πήρα το μαύρο βιβλίο
και γύρισα το ρόπτρον
η το αντίστροφο
και το πλησίασα κάποια στιγμή στα χείλη μου
και εναπόθεσα το φιλί μου
γιατί άνοιξε σαν ρόδι
σπασμένο στα δυο τη ζωή μου
και τη εναπόθεσε, εδω να
επειδή τούτος ο Αυγουστος
αυξάνει την χαρά των σταφυλιών
και αναμένεται το εφετινό κρασί
το πια εὐγεστο το πιο φίνο των τελευταίων ετών
επειδή και έχει και δεν έχει σημασία αν γεννήθηκες
στο Μισσούρρι του Μισσισιπή ή στο Μισίρι
επειδή περπατάνε στις μέρες μας οι άνθρωποι
μέρες μήνες χρόνια επειδή δεν βρίσκουν τόπο
να σταθούν
επειδή τα πράγματα που έγιναν
θα ξαναγίνουν
και τίποτα και κανείς δεν μπορεί να τα αποτρέψει
επειδή το μπλέ κορίτσι
ξαναγεννήθηκε και
επειδή δανείστηκα το δικό σου τρόπο σήμερα
και είναι πολύ οι τρόποι για να πεις το ίδιο πράγμα
επειδή χωρίς το εμείς
δεν υπάρχουμε εμείς ούτε εσείς
επειδή
ωστόσο άλλο ο Ατλαντικός
κι άλλο η Μεσόγειος θάλασσα Τομ
επειδή η χώρα σου θαλασσοκρατεία
κι η δική μου σεμνή και ταπεινή
με κατοίκους μικρά παιδιά
που θέλησαν κι αυτά να παίξουν τους μεγάλους
επειδή εσείς εκεί οι τράπεζες και το Σίτυ
αγαπητέ Τομ
αλλά εμείς εδώ η ποικιλία της βλάστησης και των ιαματικών φυτών
εδώ φυτρώνει το σμιλάγγι εδώ και η άρκευθος
εδώ ο βασιλικός το δενδρολίβανο
και στα δάση του Πηλίου ο Κένταυρος Χείρωνας
ξαποσταίνει κάτω από τις μεγάλες καστανιές
επειδή η μυθολογία είναι
μπλεγμένη με την ζωή μας
όσο το σμιλάγγι με το φράχτη
και τους θεούς μας τους φοράμε κατάσαρκα
γιατί ο τόπος και ο χρόνος είναι
ένα και μεις μαζί τους
μεταμορφωνόμαστε ζούμε και πεθαίνουμε
επειδή το τόπος δεν είναι μόνο τόπος αλλά
και ο χρόνος που πέρασε όπως ο αέρας
και αφήνει τον κορμό της ελιάς με αυτήν την συστροφή
σαν έλατήριο που συμπιεσμένο
απο στιγμή σε στιγμή θα εκτοξευθεί
θα αφήσω ατελές κι αυτο το ποίημα
Τομ, για να επιστρέψω
γιατί βλέπεις όσο έχουμε ιστορίες
να λέμε κλπ κλπ κλπ κλπ κλπ
 https://margmil.wordpress.com/2017/01/04/%CF%84%CE%BF-%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B9-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%AF%CE%BD%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9/


Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017

ΜΙΚΡΗ ΚΛΙΜΑΞ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ







Μὲ λίγα ροῦχα αἱματωμένα βρέθηκε νεκρὸς
στὴ θερινὴ σελήνη καὶ οἱ φυλλωσιὲς
τοῦ ἔδιναν τώρα τὴ δόξα ποὺ εἶναι
πάνω ἀπ᾿ τὶς ἐπιθυμίες καιρὸς
ἀκίνητος στοὺς ἤχους τοὺς καθηγιασμένους.
Εἶχε μία φοβερὴ πληγὴ στὴν καρδιά του κι ἄλλες ἀκόμη
στὴ λεκάνη στὰ χέρια μέσ᾿ στὸ σεληνόφως
ἔβγαινε ἀπ᾿ ὅλο τὸ σῶμα του ἡ ὀμορφιὰ
σμίγοντας μὲ τὰ χώματα.
Καὶ μία στιγμὴ ὁ θεὸς ἔστειλε ἀγγέλους γύρω του
ἄνθη φλογερά, ἱμάτια ἀπὸ λευκὴ σιωπὴ
τῆς νύχτας ἡ κλίμαξ αὐτὸς
ἀνέρχεται μὲ λίγα ροῦχα αἱματωμένα.
***
Πέντε Ποιήματα μέσ᾿ τὸ Σκοτάδι.
Εἰκόνα


Γυρίζει μόνος
στὰ χείλη του παντάνασσα σιωπὴ
συνέχεια τῶν πουλιῶν τὰ μαλλιά του.
Ὠχρὸς
μὲ βουλιαγμένα ὄνειρα κι ἀνέγγιχτος
νερὸ τρεχάμενο στὰ ρεῖθρα, ὠχρὸς
ἕλληνας.
Πάντα ὁ δρόμος μέσ᾿ στὰ μάτια του
κ᾿ ἡ λάμψη ἀπ᾿ τὴ φωτιὰ
ποὺ καταλύει
τὴ νύχτα.
Γυρίζει μόνος
στὰ χέρια τοῦ κλαδὶ ἀπὸ ἐλιὰ
γεμάτος πόνο χάνεται στὰ δειλινὰ
αἰσθάνεται
πὼς ὅλα χάθηκαν.
Μὴν τοῦ μιλᾶτε εἶναι ἄνεργος
τὰ χέρια στὶς τσέπες του
σὰν δυὸ χειροβομβίδες.
Μὴν τοῦ μιλᾶτε δὲ μιλοῦν στοὺς καθρέφτες.
Ἄνθη τῆς λεμονιᾶς
λουλούδια τοῦ ἀνέμου
στεφάνωσέ τον Ἄνοιξη
τὸν κλώθει ὁ θάνατος.
Φωτογραφία της Ελευθερία Μπέλμπα.

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017